مبانی اسطوره شناسی

در این جلسه کلیاتی درباره دوره و مفهوم «اسطوره‌شناسی» بیان می‌شود.

از جادو تا جان‌انگاری بشر نخستین و ابداع مفهوم جان دوران جان‌انگاری طبیعت انسان شکارورز و عصر جادو شکل‌گیری مناسک جادویی مفاهیم بنیادین: اسطوره، آیین، جادو (شمنیسم)، سحر، مانا (فرّه)، فتیش و... در باب تقدم یا تاخر آیین و اسطوره منابع: صور بنیانی حیات دینی (امیل دورکیم)، شمنیسم (میرچا الیاده)، چشم‌انداز اسطوره (میرچا الیاده)، جادو (مارسل موس)

در این جلسه فوق‌العاده، ادامه مباحث جلسه دوم که بخاطر اختلال در اینترنت ناتمام مانده بوده بحث و تکمیل می‌شود.

شکل گیری جوامع نخستین و ساختارهای توتمی، مفهوم تابو و قربانی، جوامع توده‌ای و مناسک تسخیر. منابع: توتم و تابو (زیگموند فروید)، توتمیسم (کلود لوی استروس)، توتمبسم (جیمز فریزر)، قربانی ماهیت و کارکرد آن (مارسل موس)، توده و شکل‌گیری ایگو (فروید)، هومو ساکر (جورجیو آگامبن)

شکل گیری جوامع نخستین تمدن و فرهنگ، نام پدر. تمدن و ملالت‌های آن (فروید) اروس و تمدن (هربرت مارکوزه)

ساختار مادرتباری و پدرسالاری، خانواده تک‌همسر منابع: جامعه باستان (لوییس مورگان)، انسان در عصر توحش (ئولین رید)، منشا خانواده فریدریش انگلس، غریزه جسی و سرکوب ان در جوامع ابتدایی (برانیسلاو مالینوفسکی)

نخستین شکاف بشری تحول از خدایان طبیعیِ حیوان‌وار و ایزدان نباتی به ایزدان انسان‌ریخت اهریمنان جهان ختونیک داستان‌های دگردیسی آغاز عصر اسطوره شکل‌گیری نهادهای مدنی تقسیم اجتماعی کار به ساختار شبانکارگی و اجتماعات زراعی منابع: تاریخ اندیشه‌های دینی (میرچا الیاده)، شاخه زرین (جیمز فریزر)، انسان در عصر توحش (ئولین رید)، فرهنگ عصر برنز در مرکز و شرق اروپا (ماریا گیمبوتاس)

دومین شکاف مهم فرهنگی در تاریخ بشر تبدیل جوامع مادر تبار به جوامع پدر سالار آیین‌های مادرکیش الاهه مادر اعظم ایزدبانوان زمین، آب اسطوره‌های عشق ایزدان شهید‌شونده، دامادمقدس و ایزد اخته شکل گیری دولت و عصر دین تحول دین از پلی‌تئیسم به هنوتئیسم و مونوتئیسم خدای واحد سامی، دوبن‌گرایی مزدایی آیین مزدیسنا، آموزه زردشتی و زروانی

آیین‌های مادرکیش: آیین قربانی‌، آیین وصلت، مناسک تشرف، اسطوره‌های هبوط به جهان زیرین، داستان‌های ولادت (جوامع اژه‌ای و سرزمین‌های آسیای غربی) حماسه‌های پدرکیشی: سفر قهرمان، اژدهاکشی، سرزمین مقدس و آرمانشهر (اقوام هندواروپایی) قصص دینی: داستان آفرینش، نجات‌بخشی، مفهوم توحید، اسطوره رستاخیز و معاد (ادیان سامی و مزدایی)

زبان اسطوره و ذهن اسطوره‌اندیش مقولات اساطیری (زمان، مکان، محور قائم کیهان) اسطوره در جهان معاصر از مُثُل تا سایبر از هومو ساپین تا هومو ای‌آی، از پرومته تا فاوست مفیستوی مدرن منابع: زبان و اسطوره (ارنست کاسیرر) کارکردهای ذهنی در جوامع عقب‌مانده (کلود لوی برول)، هنر مقدس (تیتوس بورکهارت)، فلسفه صورتهای سمبلیک (ارنست کاسیرر)، اسطوره دولت (ارنست کاسیرر)، اسطوره امروز (رولان بارت).