فلسفه طنز

چرا می‌خندیم و کارکرد تکاملی خنده و شوخ‌طبعی چیست؟ در این جلسه از نخستین نشانه‌های خنده در حیوانات نخستی تا پیچیده‌ترین اشکال شوخ‌طبعی در انسان مدرن، مسیر تکامل خنده بازخوانی می‌شود و پیوند آن با بقا، ارتباط و اجتماع تحلیل می‌گردد. درک این بخش معمولا مغفول طنز و شوخ‌طبعی درکی عمیق برای فهم آن و کمکی اساسی برای تولید آن است.

در این جلسه نظریه‌های اصلی طنز ــ ناسازگاری، برتری‌جویی و تسکین ــ معرفی و بررسی می‌شوند. همچنین آرای اندیشمندانی چون هابز، باختین و برگسون تبیین می‌شوند. هنرجویان می‌آموزند هر کدام از این نظریه‌ها چگونه بخشی از تجربه خنده و شوخ‌طبعی را توضیح می‌دهند.

تابوها مهمترین سوژه‌های طنز هستند. طنز و شوخ‌طبعی همواره با دین، سکس و سیاست در چالش بوده است؛ چالشهایی بنیادین که مولفه‌هایی به ظاهر نامرتبط دارد. در این جلسه با واکاوی این مولفه‌ها به سویه‌های روانشناختی و شناختی (cognitive) طنز نظر می‌افکنیم و آنها را عمیق‌ترین لایه‌های اجتماعی و حتی دینی وامی‌کاویم.

در این جلسه مهم به رابطه طنز و اخلاق از دو منظر پرداخته می‌شود: اخلاق مثبت طنز و اخلاق منفی طنز. هدف آن است که با دادن معیارهایی جهان‌شمول هر شرکت‌کننده خود بتواند مرزهای ظریف اخلاقی در طنز را تشخیص بدهد. مثلا آیا شوخی با مقدسات یا اسطوره‌های ملی غیراخلاقی است؟

در جلسه پایانی هر یک از هنرجویان به طرح نظرات، دریافت‌ها و پرسش‌های خود می‌پردازد. مدرس با پاسخگویی و همچنین هدایت‌ بحثها کمک می‌کند که دریافت هنرجویان از مباحث گوناگون عمیقتر شود .