در این کارگاه، هنرجو با تمرینهای کوتاه و خلاقانه یاد میگیرد از زندگی روزمره سوژه پیدا کند، روان و اثرگذار بنویسد، متنش را بازنویسی کند و در پایان یک نوشته شخصی و منسجم ارائه دهد.
خیلیها دوست دارند بنویسند، اما مشکل درست از همان لحظهی اول شروع میشود: چه بنویسم؟ از کجا شروع کنم؟ اگر خوب از کار درنیاید چه؟ اگر حرف تازهای نداشته باشم؟
این کارگاه از همین پرسشهای ساده و واقعی آغاز میشود. قرار نیست هنرجو در هشت جلسه با مجموعهای از قواعد پیچیدهی ادبی روبهرو شود؛ قرار است نوشتن را با خودِ نوشتن تجربه کند.
در این کارگاه، نوشتن از چیزهایی شروع میشود که همین حالا دوروبر ما هستند: آدمها، گفتوگوها، خاطرهها، اشیا، تصویرها، اتفاقهای روزمره و چیزهایی که معمولاً بیتفاوت از کنارشان رد میشویم. هنرجو با تمرینهای کوتاه و بازیهای نوشتاری یاد میگیرد دقیقتر ببیند، از پاسخهای آمادهی ذهن فاصله بگیرد و یک اتفاق ساده را به سوژهای برای نوشتن تبدیل کند. تخیل، مشاهده و رویاپردازی در اینجا نه مفاهیمی نظری، بلکه ابزارهایی برای پیدا کردن متناند.
بخش دیگری از کارگاه به خودِ زبان نوشته مربوط است: چگونه سادهتر، روانتر و بیتکلفتر بنویسیم؟ چطور از زبان مصنوعی و جملههای اضافی فاصله بگیریم؟ و چطور کمکم به لحنی برسیم که بیشتر شبیه خودمان باشد؟ هنرجو همچنین تجربه میکند که یک متن چگونه آغاز میشود، چطور میتوان توجه مخاطب را نگه داشت و چه چیزهایی باعث میشوند یک روایت کوتاه، خاطره، متن طنز یا داستانک تا پایان خوانده شود.
در نیمهی دوم کارگاه، هر هنرجو روی یک پروژهی شخصی کار میکند؛ پروژهای که میتواند داستانک، خاطره، متن طنز، یادداشت روایی یا شکل دیگری از یک متن کوتاه خلاقانه باشد. ایدهی اولیه در طول جلسات شکل میگیرد، گسترش پیدا میکند و چند بار بازنویسی میشود. در این مسیر، هنرجو یاد میگیرد از متن خودش فاصله بگیرد، بخشهای زائد را حذف کند، نقاط ضعیف را ببیند و نوشته را به نسخهای منسجمتر و خواندنیتر تبدیل کند.
جلسهی پایانی به خواندن و گفتوگو دربارهی متنها اختصاص دارد. هدف این نیست که همه در پایان کارگاه «نویسنده» شده باشند؛ بلکه هر هنرجو تجربه کرده باشد چگونه از یک فکر، مشاهده یا اتفاق کوچک به یک متن برسد، چگونه نوشتهاش را بهتر کند و مهمتر از همه، چگونه مسیر نوشتن را بعد از پایان کارگاه ادامه دهد.
پیدا کردن سوژه در زندگی روزمره
تبدیل مشاهده و تجربه به ایدهی نوشتاری
استفاده از تخیل برای گسترش یک موقعیت
نوشتن ساده، روان و بیتکلف
پیدا کردن لحن شخصی در نوشتن
شروع جذاب یک متن و حفظ توجه مخاطب
بازنویسی، کوتاهکردن و حذف بخشهای زائد
شکلدادن و تکمیل یک متن کوتاه خلاقانه
نویسندگان داستان کوتاه و رمان
روزنامهنگاران و نویسندگان رسانه
تولیدکنندگان محتوا و ادمینهای شبکههای اجتماعی
نویسندگان پادکست، ویدئو و محتوای دیجیتال
علاقهمندان به خاطرهنویسی، طنز و روایت شخصی
کسانی که ایده دارند اما در تبدیل آن به متن کوتاه و منسجم مشکل دارند
افرادی که میخواهند متنهایشان روانتر، شخصیتر و خواندنیتر شود
_______________________________________
درباره مدرس:
کیومرث مرزبان نویسنده و طنزنویس ایرانی است که فعالیت حرفهای خود را از نوجوانی با فیلمسازی آغاز کرد و بعدها در حوزههای نویسندگی، طنز، پادکست و آموزش نوشتن ادامه داد. او تجربه ساخت فیلم کوتاه، راهاندازی پادکست طنز «رادیو سنگتاب»، همکاری با رسانههای فارسیزبان و نگارش کتاب «خام بدم پخته شدم بلکه پسندیده شدم» را در کارنامه دارد و تا کنون چند دوره نویسندگی و فیلمنامهنویسی برگزار کرده است. رویکرد او در آموزش، نزدیککردن هنرجو به خودِ نوشتن و تبدیل تجربههای روزمره، مشاهده و تخیل به متن است.
در این جلسه به ترسها و موانعی پرداخته میشود که معمولاً پیش از نوشتن ظاهر میشوند: از وسواس برای خوب نوشتن تا ترس از بیاستعدادی یا نداشتن سوژه. هنرجویان با تمرینهای کوتاه و بازیهای نوشتاری، نوشتن سریع و بیواسطه را تجربه میکنند و یاد میگیرند پیش از آنکه منتقد نوشتهی خود باشند، نویسندهی آن باشند.
در این جلسه به پیدا کردن سوژه از دل زندگی روزمره پرداخته میشود. آدمهای اطراف، یک گفتوگوی شنیدهشده، اتفاقی در تاکسی، خاطرهای قدیمی یا حتی یک شیء معمولی میتواند نقطهی شروع یک متن باشد. تمرینها کمک میکنند هنرجو به محیط اطرافش با چشم یک نویسنده نگاه کند.
در این جلسه به بازی با واقعیت و تبدیل آن به متن خلاق پرداخته میشود. هنرجو تجربه میکند چگونه میتوان یک اتفاق واقعی را بزرگ کرد، تغییر داد، وارونه کرد یا ادامهای خیالی برای آن ساخت و از دل یک اتفاق ساده، موقعیتی تازه و جذاب بیرون کشید.
در این جلسه به زبان نوشته پرداخته میشود؛ نه از منظر دستور زبان و ادبیات، بلکه از منظر خواندنیبودن. هنرجو تمرین میکند جملههای اضافی و زبان تصنعی را کنار بگذارد، راحتتر بنویسد و به تدریج بفهمد چه نوع لحن و زبانی بیشتر به خودش شباهت دارد.
در این جلسه به اهمیت شروع پرداخته میشود. هنرجو نمونههای مختلفی از آغاز یک متن را تجربه میکند و میآموزد چگونه با یک جمله، تصویر، اتفاق، سؤال یا موقعیت، مخاطب را وارد متن کند. در همین جلسه هر هنرجو سوژهی پروژهی پایانی خود را نیز انتخاب میکند.
در این جلسه به حرکت متن و حفظ توجه مخاطب پرداخته میشود. با تمرین روی شخصیت، موقعیت، اطلاعات و غافلگیری، هنرجو میآموزد چگونه متن کوتاهی بسازد که از ابتدا تا انتها کشش داشته باشد؛ چه آن متن داستانک باشد، چه خاطره، طنز یا یک روایت کوتاه رسانهای.
در این جلسه به بازنویسی از منظری کاملاً عملی پرداخته میشود. هنرجو یاد میگیرد نوشتهی خودش را دوباره بخواند، جملههای اضافی را حذف کند، بخشهای مبهم را روشنتر کند و ببیند آیا هر جمله واقعاً به متن کمک میکند یا نه. پروژهی پایانی نیز در همین مرحله بازنویسی میشود.
در جلسهی پایانی، هنرجویان متنهای خود را میخوانند و دربارهی آنها گفتوگو میشود. تمرکز نقد نه بر قواعد پیچیدهی ادبی، بلکه بر چند پرسش ساده و کاربردی است: کجای متن جذاب بود؟ کجا ریتم افتاد؟ چه چیزی میتوانست کوتاهتر، روشنتر یا تأثیرگذارتر باشد؟ در پایان دربارهی مسیر ادامهی نوشتن هر هنرجو نیز صحبت میشود.