در شرایط بحرانی، تصمیمگیری سختتر میشود؛ گاهی عجولانه عمل میکنیم و گاهی هیچ اقدامی نمیکنیم. در این تکدرسگفتار میآموزی چطور با اطلاعات ناقص تصمیم بگیری و تصمیم را به اقدام تبدیل کنی.
خیلی از تصمیمهای مهم زندگی را به زمانی موکول میکنیم که «اوضاع کمی بهتر شود»؛ وقتی اطلاعات بیشتری داشته باشیم، شرایط باثباتتر شود یا مطمئن باشیم انتخابمان درست است.
اما در بسیاری از موقعیتهای واقعی، چنین لحظهای از راه نمیرسد.
در شرایط بحرانی و نامطمئن، تصمیمگیری دشوارتر میشود. گاهی فشار و اضطراب ما را به سمت تصمیمهای عجولانه میبرد و گاهی درست در جهت مخالف حرکت میکنیم: بیشتر فکر میکنیم، اطلاعات بیشتری جمع میکنیم، سناریوهای مختلف را بارها مرور میکنیم و در نهایت هیچ اقدامی نمیکنیم.
در این تکدرسگفتار دو ساعته، پیام بهرامپور با تکیه بر دانش علوم اعصاب و چارچوبهای عملی تصمیمگیری بررسی میکند که در شرایط بحرانی چه اتفاقی برای فرایند تصمیمگیری ما میافتد و چگونه میتوان با وجود اطلاعات ناقص و نبود قطعیت، انتخابهای سنجیدهتری داشت.
در طول جلسه یاد میگیریم تشخیص دهیم کدام تصمیمها را باید زودتر گرفت و کدام تصمیمها میتوانند منتظر بمانند. تفاوت میان تصمیمهای برگشتپذیر و برگشتناپذیر را بررسی میکنیم و میبینیم چرا گاهی «تصمیم نگرفتن» هم هزینهای جدی دارد.
بخش دیگری از جلسه به ترس اختصاص دارد: چگونه میان خطری که واقعاً وجود دارد و سناریوهایی که ذهن ما در مواجهه با ابهام میسازد تفاوت بگذاریم؟
در نهایت، مسئله فقط انتخاب کردن نیست. تصمیمی که به عمل نرسد، تغییری ایجاد نمیکند. به همین دلیل بخش پایانی جلسه به فاصله میان «تصمیم گرفتن» و «اقدام کردن» و پیدا کردن اولین قدم عملی اختصاص دارد.
حتی وقتی همهٔ اطلاعات را نداریم، تصمیم بگیریم.
از چرخهٔ فکر کردن بیپایان و تعلل خارج شویم.
تشخیص دهیم کدام تصمیمها واقعاً فوریاند.
بفهمیم کجا میشود ریسک کرد و کجا باید محتاطتر بود.
هزینهٔ تصمیم نگرفتن را در کنار هزینهٔ تصمیم گرفتن ببینیم.
میان ترس واقعی و سناریوهایی که ذهن میسازد تفاوت بگذاریم.
تصمیم را به یک قدم مشخص، عملی و قابلاجرا تبدیل کنیم.
درگیر یک یا چند تصمیم مهم شخصی یا حرفهای هستند.
بهدلیل شرایط مبهم و نامطمئن، تصمیمگیری را مدام به تعویق میاندازند.
بین چند گزینه ماندهاند و نمیدانند کدام انتخاب مناسبتر است.
برای تصمیمگیری منتظر اطلاعات کامل یا شرایط ایدهآل میمانند.
زیاد فکر میکنند، اما رسیدن به یک تصمیم نهایی برایشان دشوار است.
بعد از تصمیم گرفتن، برای شروع و وارد شدن به مرحلهٔ عمل مشکل دارند.
میخواهند در شرایط بحرانی و پرابهام، تصمیمهای سنجیدهتر و عملیتری بگیرند.
----------------------------------------
پیام بهرامپور مدرس، نویسنده و کارآفرین حوزهٔ آموزش است. او دانشآموختهٔ علوم اعصاب کاربردی (Applied Neuroscience) از کینگز کالج لندن، مدیریت اجرایی کسبوکار از مدرسهٔ کسبوکار NEOMA فرانسه و تکنولوژی آموزشی و علوم تربیتی از دانشگاه خوارزمی است.
بخش مهمی از فعالیتهای آموزشی او بر موضوعاتی مانند علوم اعصاب کاربردی، یادگیری، تصمیمگیری، رفتار، مهارتهای ارتباطی و توسعهٔ فردی متمرکز بوده است.
او بنیانگذار و همبنیانگذار چند مجموعه در حوزههای آموزش، سلامت روان، کوچینگ، ذهنآگاهی و توسعهٔ حرفهای، از جمله مجموعهٔ آموزشی «بیشتر از یک نفر» است.
برای آشنایی بیشتر با زندگی، تحصیلات و مسیر حرفهای او، بیوگرافی پیام بهرامپور را در مجله هنرستان بخوانید.
در این جلسه یاد میگیریم در شرایط بحران چه اتفاقی برای فرایند تصمیمگیری ما میافتد، چرا گاهی به تصمیمهای عجولانه میرسیم و گاهی در چرخهٔ فکر کردن و تصمیم نگرفتن گرفتار میشویم. با چند چارچوب عملی بررسی میکنیم کدام تصمیمها را باید همین حالا گرفت، چطور با اطلاعات ناقص انتخاب کنیم و چگونه میان تصمیمهای برگشتپذیر و برگشتناپذیر تفاوت بگذاریم. در بخش پایانی نیز روی فاصلهٔ میان «تصمیم گرفتن» و «اقدام کردن» تمرکز میکنیم و راههایی برای برداشتن اولین قدم عملی بررسی میشود. ۱. مغز ما در بحران چگونه تصمیم میگیرد؟ ۲. کدام تصمیم را باید همین حالا گرفت؟ ۳. تصمیمگیری با اطلاعات ناقص ۴. تصمیمهای برگشتپذیر و برگشتناپذیر ۵. هزینهٔ تصمیم نگرفتن ۶. ترس واقعی و ترس ذهنی ۷. از تصمیم تا اقدام