این تکدرسگفتار نویسندگان را به کشف سبک شخصی، ارزیابی شخصیتها، حفظ خط داستانی، و خلق متنی جهانی هدایت میکند. نوشتن، از آموختن به زیستن بدل میشود؛ سفری از خلاقیت تا ماندگاری.
🔴 فایل تصویری و صوتی تکدرسگفتار «سبک شخصی در داستاننویسی» بهرایگان در دسترس است
سبک شخصی در داستاننویسی؛ از تکنیک تا زیستن در جهان داستان
نوشتن داستان با یاد گرفتن چند قاعده تمام نمیشود. تکنیک، ساختار، شخصیتپردازی و خط روایت، ابزارهای ضروریاند؛ اما جایی در مسیر نوشتن میرسد که نویسنده باید جهان خودش را پیدا کند؛ همان لحن، نگاه، حساسیت و نقشه شخصیای که داستان او را از داستان دیگران جدا میکند.
تکدرسگفتار «سبک شخصی در داستاننویسی» در هنرستان، با تدریس سپیده محمدیان، برای همین نقطه از مسیر نوشتن برگزار شد؛ جایی که نویسنده از قواعد اولیه عبور میکند و میخواهد بفهمد چگونه میتواند در داستان خودش زندگی کند، شخصیتهایش را دقیقتر ببیند، نسبتش را با مخاطب روشنتر کند و متنش را بیرحمانهتر بازخوانی کند.
این نشست برای کسانی طراحی شده بود که میدانند داستاننویسی فقط آموختن نیست؛ تمرین دیدن، زیستن، حذف کردن، دوباره نوشتن و ساختن جهانی است که از درون تجربه و تخیل نویسنده میآید.
فایل تصویری و صوتی این تکدرسگفتار اکنون بهرایگان در دسترس است. اگر فرصت حضور در این نشست را نداشتید، میتوانید از طریق فایل ضبطشده، با نگاه سپیده محمدیان به مسیر رسیدن به سبک شخصی در داستاننویسی همراه شوید.
در این تکدرسگفتار چه گذشت؟
در این نشست، داستاننویسی از نقطهای فراتر از اصول اولیه بررسی شد. بحث از اینجا آغاز شد که تکنیک و قواعد نگارش، مانند دار قالی، ساختار اولیه را فراهم میکنند؛ اما آنچه به داستان جان میدهد، طرح و نقش شخصی نویسنده است.
یکی از محورهای اصلی جلسه، رسیدن به سبک شخصی در نوشتن بود؛ اینکه نویسنده چگونه میتواند از تقلید، کلیشه و قواعد آماده فاصله بگیرد و به لحنی برسد که از جهان، تجربه و نگاه خودش میآید.
در ادامه، مسئله شخصیتپردازی از زاویهای متفاوت بررسی شد. هنرجویان با این ایده روبهرو شدند که شخصیتهای داستانی را باید با دقت، کنجکاوی و حتی کمی بیرحمی تماشا کرد؛ مثل کسی که در جزئیات لباس، رفتار، ژست و تناقضهای انسانی دنبال معنا میگردد.
بخش دیگری از نشست به نسبت نویسنده با مخاطب اختصاص داشت. این پرسش مطرح شد که آیا فکر کردن بیش از اندازه به مخاطب، میتواند داستان را از مسیر خودش دور کند؟ و گاهی نادیده گرفتن مخاطب، چگونه میتواند به نفع خود داستان و حتی به نفع خواننده تمام شود؟
در این تکدرسگفتار همچنین درباره اهمیت حفظ خط داستانی، حتی در فرمها و سبکهای مدرن، صحبت شد. تجربهگرایی در نوشتن زمانی اثرگذار است که نویسنده رشته اصلی روایت را گم نکند و بداند مخاطب را از چه مسیری وارد جهان داستان میکند.
در پایان، بحث به بازنویسی، آمادگی متن برای ترجمه و ارتباط با مخاطب جهانی رسید. هنرجویان با این پرسش روبهرو شدند که یک متن چگونه میتواند هم ریشه در زبان و جهان نویسنده داشته باشد و هم ظرفیت ارتباط با خوانندهای فراتر از مرزهای زبانی و جغرافیایی را پیدا کند.
محورهای اصلی تکدرسگفتار
۱. رسیدن به سبک شخصی در نوشتن
بررسی اینکه نویسنده چگونه میتواند از قواعد اولیه عبور کند و به لحن، نگاه و جهان شخصی خود در داستان برسد.
۲. تماشای شخصیتهای داستانی
تمرین نگاه دقیقتر به شخصیتها؛ دیدن جزئیات، تناقضها، رفتارها و چیزهایی که شخصیت را از یک نام ساده به انسانی زنده در متن تبدیل میکند.
۳. نسبت نویسنده با مخاطب
بررسی این پرسش که فکر کردن بیش از اندازه به مخاطب چگونه میتواند به داستان آسیب بزند و چرا گاهی وفاداری به خود داستان، بهترین خدمت به خواننده است.
۴. حفظ خط داستانی در فرمهای مدرن
گفتوگو درباره اینکه حتی در روایتهای مدرن و تجربهگرا، چگونه میتوان رشته اصلی داستان را حفظ کرد و متن را از پراکندگی نجات داد.
۵. نوشتن برای امکان ترجمه و مخاطب جهانی
بررسی اینکه یک متن چگونه میتواند ضمن حفظ هویت زبانی و فرهنگی خود، ظرفیت ارتباط با مخاطبانی فراتر از زبان فارسی را پیدا کند.
۶. منتقد بیرحم متن خود بودن
تأکید بر بازخوانی، حذف، بازنویسی و توانایی فاصله گرفتن از متن؛ مهارتی ضروری برای جدیتر شدن در مسیر داستاننویسی.
۷. پرسش و پاسخ
گفتوگو با شرکتکنندگان درباره تجربه نوشتن، چالشهای داستاننویسی، سبک شخصی، بازنویسی و مسیر رشد نویسنده.
این تکدرسگفتار برای چه کسانی مناسب است؟
نویسندگان و داستاننویسان تازهکار
کسانی که اصول اولیه داستاننویسی را میشناسند و حالا میخواهند به لحن و مسیر شخصی خود نزدیکتر شوند.
هنرجویان ادبیات داستانی
افرادی که در کارگاههای داستاننویسی شرکت کردهاند یا بهصورت جدی مینویسند و به مرحله بازنگری، سبک و جهان شخصی رسیدهاند.
علاقهمندان به نوشتن خلاق
کسانی که میخواهند بدانند داستان چگونه از تکنیک عبور میکند و به تجربهای زنده، شخصی و زیسته تبدیل میشود.
نویسندگانی که دغدغه بازنویسی دارند
افرادی که میخواهند نسبت دقیقتری با متن خود پیدا کنند و یاد بگیرند چگونه منتقد جدیتر و سختگیرتری برای نوشتههایشان باشند.
کسانی که به انتشار و ترجمه فکر میکنند
نویسندگانی که میخواهند متنشان ظرفیت ارتباط با مخاطبان گستردهتر و حتی مخاطب جهانی را داشته باشد.
سپیده محمدیان
سپیده محمدیان نویسنده و پژوهشگر حوزه ادبیات داستانی و جامعهشناسی است. او عضو انجمن قلم آمریکا و عضو هیئت تحریریه انتشارات روشنگران و مطالعات زنان است.
در این تکدرسگفتار، سپیده محمدیان تلاش کرد داستاننویسی را نه فقط از مسیر آموزش تکنیک، بلکه از زاویه زیستن در جهان داستان، ساختن سبک شخصی، دیدن شخصیتها، بازنویسی سختگیرانه و آماده کردن متن برای ارتباطی گستردهتر بررسی کند.
چگونه به سبک شخصی خود در نوشتن دست پیدا کنیم و شخصیتهای داستانمان را به تماشا بنشینیم. چگونه با نادیده گرفتن مخاطب، بزرگترین خدمت را به داستان و خواننده انجام دهیم. چگونه حتی در سبکهای مدرن، رشتهی خط داستانی را از دست ندهیم. چطور متنی آمادهی ترجمه و ارتباط با مخاطب جهانی خلق کنیم. و چگونه منتقد بیرحم متن خودمان باشیم.